Một cái nhìn về 20 thói hư tật xấu của người Việt Nam

Dân tộc nào cũng có cái hay, cái đẹp nhưng cũng có những cái xấu, cái chưa hợp lý… Vấn đề quan trọng là biết hư thì sửa, biết xấu thì làm cho đỡ xấu và tiến tới làm cho đẹp hơn.

Một cái nhìn về 20 thói hư tật xấu của người Việt Nam

Người nước ngoài nhìn ta

1. Cần cù lao động song dễ thỏa mãn nên tâm lý hưởng thụ còn nặng.

2. Thông minh, sáng tạo, song chỉ có tính chất đối phó, thiếu tầm tư duy dài hạn, chủ động.

3. Khéo léo, song không duy trì đến cùng (ít quan tâm đến sự hoàn thiện cuối cùng của sản phẩm).

4. Vừa thực tế, vừa mơ mộng, song lại không có ý thức nâng lên thành lý luận.

5. Ham học hỏi, có khả năng tiếp thu nhanh, song ít khi học “đến đầu đến đuôi” nên kiến thức không hệ thống, mất cơ bản. Ngoài ra, học tập không phải là mục tiêu tự thân của mỗi người Việt Nam (nhỏ học vì gia đình, lớn lên học vì sĩ diện, vì kiếm công ăn việc làm, ít vì chí khí, đam mê)

6. Xởi lởi, chiều khách, song không bền.

7. Tiết kiệm, song nhiều khi hoang phí vì những mục tiêu vô bổ (sĩ diện, khoe khoang, thích hơn đời).

8. Có tinh thần đoàn kết, tương thân, tương ái, song hầu như chỉ trong những hoàn cảnh, trường hợp khó khăn, bần hàn. Còn trong điều kiện sống tốt hơn, giàu có hơn thì tinh thần này rất ít xuất hiện.

9. Yêu hòa bình, nhẫn nhịn, song nhiều khi lại hiếu chiến, hiếu thắng vì những lý do tự ái, lặt vặt, đánh mất đại cục.

10. Thích tụ tập, nhưng lại thiếu tính liên kết để tạo ra sức mạnh (Cùng một việc, một người làm thì tốt, ba người làm thì kém, bảy người làm thì hỏng).

Ta tự nhìn ta

1. “Giờ cao su”: Nhìn chung, ý thức giờ giấc của người Việt Nam rất kém. Nhiều bạn đi du học ở các nước phát triển lúc đầu rất hay bị bỡ ngỡ. Họ dễ bị trễ tàu, lỗi hẹn nhưng dần dần họ cũng khắc phục được. Ðến khi về nước họ lại khó chịu với “giờ cao su” của chúng ta.

2. Thiếu tự tin và óc phê phán: Ðây cũng là nhược điểm của văn hoá phương Ðông có lối sống khép kín. Nhiều bạn sinh viên năm thứ ba, thứ tư Ðại học mà vẫn ngại phát biểu ý kiến hoặc trình bày vấn đề trước đám đông vì thiếu tự tin, thiếu thói quen suy nghĩ, đi học chỉ biết “chép chính tả”. Kiểu giáo dục thụ động luôn tỉ lệ thuận với sức ì của tư duy và tỉ lệ nghịch với óc phê phán (critical thinking) của thanh niên.

3. Bệnh hình thức: Có bạn trong cơ quan hay công ty mình làm việc đang chẳng đâu vào đâu thì lại đi học master. Có bạn tốt nghiệp rồi mà chưa tìm được việc làm cũng đi học master. Tư duy nặng về “điểm chác”, bằng cấp rất phổ biến. Không xác định tư tưởng học để làm việc mà học để lấy bằng. Người Mỹ có quan điểm: to learn is to change. Còn chúng ta ra sức theo học rất nhiều lớp học nhưng rốt cuộc cách làm việc không thay đổi gì cả, điều khác là chúng ta có thêm mấy cái bằng bổ sung vào hồ sơ cá nhân.

4. Không tiết kiệm: hay tâm lí thích tiêu xài phung phí. Ðây là virus đang rất phổ biến và rất dễ lây lan trong giới trẻ. Họ quan tâm đặc biệt đến quảng cáo, thích xem các loại tem nhãn quần áo, nhận xét, đánh giá người khác qua tài sản, thấy thèm muốn, thán phục nếu ai đó có nhiều quần áo, xe, điện thoại, nhà…”xịn” hoặc tiêu xài sang hơn mình. Chúng ta đang tiêu dùng nhiều hơn chúng ta kiếm được.

5. Thiếu trách nhiệm cá nhân, thừa trách nhiệm tập thể: Nói chung trong những người bình thường, chúng ta thường hay đùn đẩy trách nhiệm, bất kỳ việc gì chuyển được sang cho người khác cũng đều thấy nhẹ cả người. Khi xảy ra sai phạm đó sẽ là lỗi chung của cả tập thể chứ không của riêng cá nhân nào. “Sẵn sàng” nhận cả “phần” không phải của mình…

6. Thể lực kém: xuất phát từ nhiều nguyên nhân như chế độ dinh dưỡng, chương trình học quá tải, học lệch, tâm lí lười vận động… Và hậu quả là khi làm việc với các đồng nghiệp nước ngoài, mặc dù rất cố gắng nhưng người Việt trẻ vẫn rất hay bị hụt hơi và cảm thấy khó có thể theo được cường độ làm việc của họ.

7. Thiếu thực tế: Ông Kim Woo Choong – Chủ tịch Công ty Deawoo viết: “tuổi trẻ không có ước mơ thì không phải là tuổi trẻ… lịch sử thuộc về những người biết ước mơ”. Nhưng đó là những ước mơ hoàn toàn có thể trở thành hiện thực. Chúng ta thường hay suy nghĩ viển vông, thiếu suy nghĩ thực tế và chưa có suy nghĩ học là để làm việc.

8. Tinh thần hợp tác làm việc theo team work còn hạn chế. Thế kỷ 21 là thế kỷ làm việc theo nhóm vì tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội ngay cả văn học và nghệ thuật, một cá nhân cũng không thể đảm đương được. Mạnh ai nấy sống…

9. Tác phong công nghiệp: Ðây là điểm rất quan trọng, có thể bao hàm một vài điểm đã nêu trước. Một nhà xã hội học Mỹ nói về nguồn gốc của cách làm việc tiểu nông như sau: “Anh nông dân sau khi gieo lúa xong có thể nhậu lai rai, ngủ dài dài và chờ đến thời điểm nhổ cỏ, bón phân mới làm tiếp. Mà việc này có làm muộn vài ngày cũng chẳng sao, không ảnh hưởng gì đến hoà bình thế giới. Nhưng một người công nhân đứng máy luôn luôn phải đúng giờ, có thao tác chính xác tuyệt đối và tinh thần kỷ luật cao. Một sơ suất nhỏ cũng có thể gây tác hại đến cả dây chuyền.”

10. Thích đi trên lối đi có sẵn – Lối mòn, không thích tự mình mở ra một lối đi mới cho riêng mình.

S.T / Red VN

Gôn!

Chính phủ vừa công bố danh sách thanh tra, đa phần các tỉnh có sân gôn đều sai phạm từ dự án sân gôn ấy. Có cái sân gôn ở Gia Lai của FLC, chưa thành hình thì cũng nuốt hết mấy quan chức.

Cũng không biết từ đâu quan chức mê chơi gôn. Chính vì quan chức mê chơi gôn nên doanh nhân cũng mê chơi gôn theo, doanh nhân mê chơi gôn thì người đẹp cũng mê chơi gôn nốt.

Phàm thói đời, người có quyền thích gì, người có tiền thích theo và người chấp chới có tiền cũng học theo nốt.

Chơi gôn thì tốt thôi, một môn thể thao trí tuệ và đầy vận động cơ học. Mặc thi thoảng, có một anh vận động cơ học cao độ bị phát hiện có cả hình ảnh với giai nhân ca sĩ siêu xe lồ lộ ra cả.

Rồi không hiểu vì sao, các giai nhân đi thi người đẹp, thi xong thành Hoa hậu, thành Hoa hậu xong rủ nhau vào sân gôn. Có cô may mắn thì thành chính thất của con nhà hào môn, có cô không may hơn thì thành nước uống có đường nhãn hiệu Tân Hiệp Phát, trứ danh con ruồi năm trăm triệu.

Nhưng nếu sân gôn chỉ có gái đẹp thì doanh nhân vào làm chi, gái đẹp vốn không thiếu. Nhất là đối với những ai thích xem Đài Truyền hình Việt Nam, luôn luôn có hàng đống phong nhũ phì đồn cho các đại gia chọn. Cũng không hẳn là đại gia đâu, toàn làm thuê vay nợ với đục khoét công sản, lùa gà lừa đảo… Nhưng thây kệ, xã hội suy đồi gọi là cá mập.

Trên sân gôn có quan chức, mà quan chức ở đâu tức là quyền lực ở đó. Năm xưa có ông vua sợ bị hành thích, đã bỏ lên núi đòi đi tu rồi mà Thái sư không chịu, đòi dời cả kinh thành lên núi. Hoảng quá về xuôi, cuối cùng cũng không thoát khỏi đại hoạ diệt thân.

Thế nên có quan chức dĩ nhiên sẽ có những xin cho trao đổi không chính quy. Mà ở một nơi đầy sang trọng, rất thượng lưu và lắm gái đẹp lại trao đổi không chính quy thì trao đổi cái gì?

Chắc chắn, là trao đổi những điều gây phương hại cho quốc gia, giúp một vài người có lợi.

Sau vụ việc con Heo Nọc là gian thương đội lốt ông Hội đồng đánh cô bé phục vụ trong sân gôn, thì có lẽ, phải đau lòng thừa nhận tình trạng mua quan bán chức đã chạm đáy rồi. Đến con vật cỡi của quan nhân cũng chễm chệ cái ghế hội đồng thì tán tận lương tâm quá đỗi.

Nếu như nhà Chúa xem việc thuộc cấp dưới quyền đi đánh gôn là chuyện bình thường, bất chấp nhân dân vẫn còn vật lộn mưu sinh.

Thì kính mong Vạn Tuế Gia, Nguyễn Công, Vương Công có ý kiến mà chấn chỉnh.

Tình trạng quan chức mê mẩn sân gôn cần chấn chỉnh, tình trạng trưởng giả học làm sang vào sân gôn cần bị loại bỏ.

Dân thì nghèo khó phần đông, quốc gia thì đăng đăng đê đê quốc sự, thân làm quan trong triều lại vác gậy ra sân gôn học đòi thói thượng lưu thật chẳng đâu ra đâu.

Không biết xấu hổ vì chưa làm tròn chức trách thì chớ, lại còn tưởng hay đòi thụ hưởng kiêu căng!

NGÔ NGUYỆT HỮU 13.12.2022

Đại diện cha mẹ!

Hai vấn đề chủ chốt trong gia đình, đó là đời sống vật chất và đời sống tinh thần
Việc lớn thứ nhất trong gia đình là phải dạy tốt con cái, nên có câu: “Chí yếu mạc như giáo tử” (không có việc gì quan trọng hơn việc dạy con). Chúng ta cùng nhau suy xét: Nếu như vợ chồng đều có địa vị xã hội rất tốt, cũng rất có tiền của, thế nhưng con cái mỗi ngày ở bên ngoài chơi bời lêu lổng thì nửa đời sau của họ có tốt hay không? Không thể nào. Không chỉ là gia đình phải dạy tốt con cái, mà đế vương của mấy ngàn năm trước cũng nhận thức được rằng việc dạy dỗ tốt đời sau là rất quan trọng. Do đó, khi họ đăng cơ thì việc quan trọng nhất là lập Thái Tử. Họ cũng hi vọng triều đại của họ có thể thịnh trị dài lâu. Mà Thái Tử chính/chánh thì thiên hạ mới có thể chính/chánh. Cho nên họ đều tìm vị thầy tốt nhất trong nước để dạy bảo con cái của họ.

Khi vợ chồng có được nhận thức giống nhau như vậy thì sẽ phối hợp rất tốt. Vì vậy, trong quan hệ ngũ luân, quan hệ vợ chồng gọi là: “Phu phụ hữu biệt” (sự khác biệt về trách nhiệm của vợ chồng). “Phu phụ” là đạo, “hữu biệt” là đức. Khác biệt ở chỗ nào? Khác biệt ở trách nhiệm. Vào thời xưa, nam quản việc bên ngoài, nữ quản việc trong nhà. Bởi vì gia đình có hai việc quan trọng: Việc thứ nhất là đời sống vật chất, việc thứ hai là đời sống tinh thần. Cho nên nam ở bên ngoài giải quyết các vấn đề đời sống, vấn đề kinh tế; nữ thì ở trong nhà lo đời sống tinh thần, giáo dục tốt con cái.

Hiện tại rất nhiều vợ chồng đều cùng nhau ra ngoài đi làm. Giáo dục con cái để cho bảo mẫu, thầy cô giáo, người giúp việc. Rất nhiều trường hợp như vậy. Do vậy, hiện tại có một danh từ mới gọi là “đại diện cha mẹ”. Như vừa rồi mới nói, rất nhiều người sau khi hết giờ đều đưa con đến gửi ở nhà giữ trẻ hoặc mời đại diện cha mẹ gì đó, hiện tượng nhờ ông bà trông cháu cũng rất nhiều. Còn có một đại diện cha mẹ được rất nhiều phụ huynh mời đến đó là truyền hình, hiện tại còn có cả vi tính.

Thưa quý vị, khi chúng ta kiếm được rất nhiều tiền, số tiền này có phải chúng ta luôn có thể giữ được bên mình hay không? Chúng ta cần hiểu rõ, có năm nhà muốn lấy tiền tài của chúng ta. Đó là thủy tai muốn tiền của chúng ta, hỏa tai muốn tiền của chúng ta, tham quan ô lại muốn tiền của chúng ta, ăn trộm, ăn cướp muốn tiền của chúng ta. Bốn loại này vẫn không đủ sức mạnh, cái sau cùng là lợi hại nhất, gọi là con cháu chẳng ra gì. Mình kiếm được tiền rất khổ cực, con cháu tiêu xài rất thoải mái. Nếu như quý vị ở bên này kiếm tiền, ở bên kia thì tiền rò rỉ đi ra, vậy thì không thể giữ được. Vì vậy, khi chúng ta dùng “đại diện cha mẹ” dạy trẻ nhỏ, đến sau cùng con cái không hiểu chuyện, quý vị có thể cả đời đều phải lo lắng, có thể sẽ bị chứng trầm cảm. Việc này sẽ rất nguy hiểm.

Hậu quả của lớp bồi dưỡng học thêm

Chúng ta hãy xem một số lớp giữ trẻ. Tôi đã từng đi sâu suy nghĩ một vấn đề, cũng đã quan sát. Trong mười em học trò đứng đầu của lớp, khoảng một nửa có đi học thêm, một nửa thì không đi học thêm. Một nửa em có đi học thêm đó, tôi quan sát thấy chúng tương đối không chuyên tâm học tập. Bởi vì nếu như hôm nay lên lớp mà chúng đã được học qua bài ở lớp học thêm rồi, thì chúng sẽ vỗ vai bạn học bên cạnh và nói: “Bài này mình đã học qua rồi, bài kia mình cũng đã học qua rồi”. Do đó, khi học trên lớp chính thức chúng không có chuyên tâm. Thật đáng lo!

Cầu học vấn quan trọng nhất chính là phải chuyên tâm chú ý. Khi chúng vừa bắt đầu có thái độ khinh mạn đối với việc cầu học thì tướng thất bại đã lộ ra rồi. Bài học đã học trước rồi thì chúng sẽ không còn chuyên tâm nữa. Nếu hôm nào lên lớp dạy bài mà chúng chưa học, chúng sẽ nghĩ thầy giáo lớp học thêm sẽ dạy cho. Tôi còn phát hiện ra rằng đêm trước khi đi thi, chúng đều sẽ ôm lấy mấy tờ giấy ra sức mà học, đó là những tờ giấy do thầy giáo lớp học thêm giúp chúng tổng kết những bài quan trọng. Chúng đi học thì ai giúp chúng học? Đều là những thầy giáo này. Tôi thấy chúng rất nỗ lực học thuộc. Sau khi thi xong rồi thì chúng lập tức nói: “Ồ! Giải thoát rồi!”. Tôi liền nghĩ chỉ cần hai – ba ngày là chúng sẽ quên hết sạch những tri thức này, không còn nhớ gì cả.

Còn những học trò khác trong số mười em đứng đầu không đi học thêm, không có phần đề cương này, thì cùng bắt cặp với nhau: “Nào! Ta cùng nhau chỉnh lý một số trọng điểm. Tôi hỏi bạn, bạn cũng hỏi tôi, xem tôi có biết hay không?”. Những học trò này đều cố gắng tự mình đánh dấu trọng điểm. Ngay trong quá trình chúng đánh dấu phần trọng điểm, chúng đã đang từng li, từng tí tích lũy năng lực học tập của chúng rồi. Có rất nhiều người suy nghĩ sai lầm, cho rằng chỉ cần tốn tiền thì sẽ có hiệu quả. Đã tốn tiền rồi nhưng cũng không cẩn trọng kiểm tra xem là trẻ nhỏ có thật sự học được hay không. Như vậy, việc thứ nhất là hiệu quả của lớp bồi dưỡng học thêm, chúng ta cần phải suy nghĩ.

Nguồn & Ảnh: Hoa Sen FB

Đại diện cha mẹ!

Hai vấn đề chủ chốt trong gia đình, đó là đời sống vật chất và đời sống tinh thần
Việc lớn thứ nhất trong gia đình là phải dạy tốt con cái, nên có câu: “Chí yếu mạc như giáo tử” (không có việc gì quan trọng hơn việc dạy con). Chúng ta cùng nhau suy xét: Nếu như vợ chồng đều có địa vị xã hội rất tốt, cũng rất có tiền của, thế nhưng con cái mỗi ngày ở bên ngoài chơi bời lêu lổng thì nửa đời sau của họ có tốt hay không? Không thể nào. Không chỉ là gia đình phải dạy tốt con cái, mà đế vương của mấy ngàn năm trước cũng nhận thức được rằng việc dạy dỗ tốt đời sau là rất quan trọng. Do đó, khi họ đăng cơ thì việc quan trọng nhất là lập Thái Tử. Họ cũng hi vọng triều đại của họ có thể thịnh trị dài lâu. Mà Thái Tử chính/chánh thì thiên hạ mới có thể chính/chánh. Cho nên họ đều tìm vị thầy tốt nhất trong nước để dạy bảo con cái của họ.

Khi vợ chồng có được nhận thức giống nhau như vậy thì sẽ phối hợp rất tốt. Vì vậy, trong quan hệ ngũ luân, quan hệ vợ chồng gọi là: “Phu phụ hữu biệt” (sự khác biệt về trách nhiệm của vợ chồng). “Phu phụ” là đạo, “hữu biệt” là đức. Khác biệt ở chỗ nào? Khác biệt ở trách nhiệm. Vào thời xưa, nam quản việc bên ngoài, nữ quản việc trong nhà. Bởi vì gia đình có hai việc quan trọng: Việc thứ nhất là đời sống vật chất, việc thứ hai là đời sống tinh thần. Cho nên nam ở bên ngoài giải quyết các vấn đề đời sống, vấn đề kinh tế; nữ thì ở trong nhà lo đời sống tinh thần, giáo dục tốt con cái.

Hiện tại rất nhiều vợ chồng đều cùng nhau ra ngoài đi làm. Giáo dục con cái để cho bảo mẫu, thầy cô giáo, người giúp việc. Rất nhiều trường hợp như vậy. Do vậy, hiện tại có một danh từ mới gọi là “đại diện cha mẹ”. Như vừa rồi mới nói, rất nhiều người sau khi hết giờ đều đưa con đến gửi ở nhà giữ trẻ hoặc mời đại diện cha mẹ gì đó, hiện tượng nhờ ông bà trông cháu cũng rất nhiều. Còn có một đại diện cha mẹ được rất nhiều phụ huynh mời đến đó là truyền hình, hiện tại còn có cả vi tính.

Thưa quý vị, khi chúng ta kiếm được rất nhiều tiền, số tiền này có phải chúng ta luôn có thể giữ được bên mình hay không? Chúng ta cần hiểu rõ, có năm nhà muốn lấy tiền tài của chúng ta. Đó là thủy tai muốn tiền của chúng ta, hỏa tai muốn tiền của chúng ta, tham quan ô lại muốn tiền của chúng ta, ăn trộm, ăn cướp muốn tiền của chúng ta. Bốn loại này vẫn không đủ sức mạnh, cái sau cùng là lợi hại nhất, gọi là con cháu chẳng ra gì. Mình kiếm được tiền rất khổ cực, con cháu tiêu xài rất thoải mái. Nếu như quý vị ở bên này kiếm tiền, ở bên kia thì tiền rò rỉ đi ra, vậy thì không thể giữ được. Vì vậy, khi chúng ta dùng “đại diện cha mẹ” dạy trẻ nhỏ, đến sau cùng con cái không hiểu chuyện, quý vị có thể cả đời đều phải lo lắng, có thể sẽ bị chứng trầm cảm. Việc này sẽ rất nguy hiểm.

Hậu quả của lớp bồi dưỡng học thêm

Chúng ta hãy xem một số lớp giữ trẻ. Tôi đã từng đi sâu suy nghĩ một vấn đề, cũng đã quan sát. Trong mười em học trò đứng đầu của lớp, khoảng một nửa có đi học thêm, một nửa thì không đi học thêm. Một nửa em có đi học thêm đó, tôi quan sát thấy chúng tương đối không chuyên tâm học tập. Bởi vì nếu như hôm nay lên lớp mà chúng đã được học qua bài ở lớp học thêm rồi, thì chúng sẽ vỗ vai bạn học bên cạnh và nói: “Bài này mình đã học qua rồi, bài kia mình cũng đã học qua rồi”. Do đó, khi học trên lớp chính thức chúng không có chuyên tâm. Thật đáng lo!

Cầu học vấn quan trọng nhất chính là phải chuyên tâm chú ý. Khi chúng vừa bắt đầu có thái độ khinh mạn đối với việc cầu học thì tướng thất bại đã lộ ra rồi. Bài học đã học trước rồi thì chúng sẽ không còn chuyên tâm nữa. Nếu hôm nào lên lớp dạy bài mà chúng chưa học, chúng sẽ nghĩ thầy giáo lớp học thêm sẽ dạy cho. Tôi còn phát hiện ra rằng đêm trước khi đi thi, chúng đều sẽ ôm lấy mấy tờ giấy ra sức mà học, đó là những tờ giấy do thầy giáo lớp học thêm giúp chúng tổng kết những bài quan trọng. Chúng đi học thì ai giúp chúng học? Đều là những thầy giáo này. Tôi thấy chúng rất nỗ lực học thuộc. Sau khi thi xong rồi thì chúng lập tức nói: “Ồ! Giải thoát rồi!”. Tôi liền nghĩ chỉ cần hai – ba ngày là chúng sẽ quên hết sạch những tri thức này, không còn nhớ gì cả.

Còn những học trò khác trong số mười em đứng đầu không đi học thêm, không có phần đề cương này, thì cùng bắt cặp với nhau: “Nào! Ta cùng nhau chỉnh lý một số trọng điểm. Tôi hỏi bạn, bạn cũng hỏi tôi, xem tôi có biết hay không?”. Những học trò này đều cố gắng tự mình đánh dấu trọng điểm. Ngay trong quá trình chúng đánh dấu phần trọng điểm, chúng đã đang từng li, từng tí tích lũy năng lực học tập của chúng rồi. Có rất nhiều người suy nghĩ sai lầm, cho rằng chỉ cần tốn tiền thì sẽ có hiệu quả. Đã tốn tiền rồi nhưng cũng không cẩn trọng kiểm tra xem là trẻ nhỏ có thật sự học được hay không. Như vậy, việc thứ nhất là hiệu quả của lớp bồi dưỡng học thêm, chúng ta cần phải suy nghĩ.

Nguồn & Ảnh: Hoa Sen FB

Những vị vua chống tham nhũng mạnh tay nhất sử Việt

Trong lịch sử các vương triều Việt Nam, nhiều vị vua được ghi nhận như những người chống tham nhũng quyết liệt, thể hiện qua những quy định pháp luật được xây dựng chặt chẽ với hình phạt nghiêm khắc dành cho hành vi tham nhũng.

Vua Lý Thái Tông răn đe quan tham bằng luật pháp

Lý Thái Tông (1000-1054) là vị hoàng đế thứ hai của nhà Lý trong lịch sử Việt Nam. Dưới thời của ông, với việc ban hành Hình thư năm 1042, nhà Lý trở thành triều đại phong kiến đầu tiên của Việt Nam ban hành bộ luật thành văn. Bộ luật này đã bị thất truyền theo thời gian, nhưng qua những chiếu chỉ còn lưu lại cho thấy, tội tham nhũng được vua nhà Lý đặc biệt quan tâm và có những chế tài nghiêm khắc.

Những vị vua chống tham nhũng mạnh tay nhất sử Việt

Bàn thờ vua Lý Thái Tổ và Lý Thái Tông ở đền Đô (Bắc Ninh).

Cụ thể, theo một chiếu chỉ vua Lý Thái Tông ban năm 1042 thì: “Những người thu quá số thuế quy định sẽ bị ghép vào tội ăn trộm. Người dân tố cáo việc đó được miễn dịch 3 năm. Người ở kinh thành cáo giác nạn nhũng nhiễu, tham ô thì nhận thưởng bằng hiện vật thu được”.

Ngoài hình phạt chính, các quan ăn hối lộ từ 1 đến 9 quan thì bị phạt 50 quan tiền; từ 10 quan đến 19 quan, bị phạt từ 60 đến 100 quan; của hối lộ một phần trả lại chủ, một phần sung vào kho quỹ triều đình…

Vua Lê Thánh Tông chặn mọi đường tham nhũng của quan lại

Lê Thánh Tông (1470–1497) là một vị vua anh minh trong sử Việt. Một thành tựu lớn trong sự nghiệp cai trị của ông là việc xây dựng và thực thi bộ luật Hồng Đức (Quốc triều Hình luật), bao quát nhiều lĩnh vực pháp luật khác nhau mà ngày nay ta gọi là Luật hình sự, Luật dân sự, Luật tố tụng, Luật hôn nhân và gia đình, Luật hành chính…

Bộ luật Hồng Đức có 722 điều, trong đó có trên 40 điều liên quan việc phòng, chống tham nhũng. Có thể dẫn ra một số điều luật tiêu biểu:

– Ở Điều 1 của chương “Vi chế” ghi rằng: các chức quan lại có số lượng nhất định, nếu tự ý bổ dụng hay tuyển chọn quá hạn định thì cứ thừa 1 người, phạt người đứng đầu cho 60 trượng, “biếm” 2 tư (hạ chức 2 bậc), hoặc bãi chức, thừa 2 người thì xử tội “đồ” (hình phạt lao dịch khổ sai ở nhiều mức độ).

– Điều 42 của chương “Vi chế” ghi: “Làm trái pháp luật, ăn hối lộ từ 1 đến 9 quan, xử tội “biếm” hoặc bãi chức; từ 10 đến 19 quan, xử tội “đồ”-“lưu” (“lưu” là hình phạt lao dịch khổ sai, bị đày đi các châu xa…); từ 20 quan trở lên xử “lưu”; từ 50 quan trở lên xử “tử”…

– Điều 138 quy định: Ăn lễ từ 1 đến 9 quan phải phạt 50 quan; từ 10 đến 19 quan phạt từ 60 đến 100 quan; từ 20 quan trở lên phạt tội làm phu. Của hối lộ bỏ vào kho một phần, một phần trả lại chủ”…

Luật này còn có một số quy định tiến bộ như quan lại không được lấy vợ, kết làm thông gia với người ở nơi mình cai quản; không về quê hương bản quán trị nhậm; không được tậu ruộng vườn, đất đai, nhà cửa tại nơi cai quản; không được đưa người cùng quê làm giúp việc; không cho những người có quan hệ thầy trò, bạn bè làm việc cùng một nơi.

Nhờ những quy định pháp luật chặt chẽ của luật Hồng Đức mà người tốt có chỗ dựa, được tin dùng, bọn tham quan, kẻ xấu khó tìm đất sống, nạn tham nhũng được kiểm soát, đời sống kinh tế – xã hội diễn ra thuận lợi.

Vua Gia Long củng cố luật chống tham nhũng

Vào đầu thời nhà Nguyễn, để củng cố kỷ cương phép nước ở một nước Việt Nam mới thống nhất sau nhiều năm loạn lạc, vua Gia Long (1762-1820) đã cho xây dựng và thực thi bộ luật Gia Long (ban hành năm 1815). Luật Gia Long có 17 quyển quy định riêng về Luật hình đối với tội nhận hối lộ (đút lót) và gần 20 điều khoản quy định cụ thể về vấn đề này.

Trong số 400 điều của bộ luật này, có 79 điều quy định về các tội liên quan đến tham nhũng, và có những điều rất hà khắc. Có thể kể đến như:

– Điều 31 quy định: quan lại nhận hối lộ phải chịu hình phạt thấp nhất 70 trượng, cao nhất là treo cổ.

– Điều 111 quy định: “Quan lại dùng chức vụ vô cớ bắt trói người và tra khảo họ nơi tư gia (không kể có thương tích hay không thương tích) thì tăng hơn người thường hai bậc tội. Nếu nạn nhân chết, người ấy bị xử treo cổ”.

– Điều 392 quy định: “Người nào dùng các thủ đoạn biển thủ, lấy trộm tiền lương, vật tư ở kho, cũng như mạo phá vật liệu đem về nhà. Nếu tang vật lên đến 40 lượng thì bị chém”. Người phụ trách việc xây dựng, không được lợi dụng quyền để mượn vật tư, tiền công dù rất nhỏ, nếu bị phát giác sẽ bị quy tội nặng…

Vua Minh Mạng trị tham nhũng bằng “bàn tay sắt”

Kế nghiệp vua Gia Long, vua Minh Mạng (1791-1841) tiếp tục đẩy mạnh việc chống tham nhũng trong bộ máy công quyền. Ông nổi tiếng với việc nghiêm khắc và kiên quyết trừng trị quan tham, bất kể là ai, giữ chức vụ gì, có quan hệ thế nào với nhà vua.

“Bàn tay sắt” của vua Minh Mạng trong chống tham nhũng đã được lịch sử ghi lại qua nhiều câu sự vụ, tiêu biểu như ban chỉ dụ tử hình bố vợ – Phó Tổng trấn Gia Định Huỳnh Công Lý vì tham nhũng 30.000 quan tiền (1821); ra lệnh chém đầu Đặng Văn Khuê – quản lý kho thóc ở Kinh thành vì ăn chặn thóc trợ cấp cho dân (1822); ra lệnh chém đầu viên quan Phủ Nội vụ Lý Hữu Diệm vì lấy trộm hơn một lạng vàng (1823); chặt tay Tư vụ Nội vụ phủ Nguyễn Đức Tuyên vì ăn bớt nhựa thơm (1831)…

Vua Minh Mạng cũng có đóng góp lớn cho nền luật pháp khi cho ban hành Luật Hồi tỵ năm 1831, quy định các việc phải kiêng kỵ, tránh né, buộc các chức sắc trong bộ máy từ triều đình đến nơi thôn dã phải triệt để chấp hành. Luật này quy định, khi sắp xếp, bố trí bộ máy quan lại, phải triệt để tránh (không bố trí) những nơi quê gốc (quê nội), vì ở đó có quan hệ họ tộc gần gũi từng sinh sống nhiều đời sinh sống…; không bố trí ở quê ngoại (bao gồm quê mẹ, quê vợ và cả những nơi trước đây đã từng theo học), dù chỉ ngắn ngày.

Đến đời vua Thiệu Trị, các điều luật phòng chống tham nhũng tiếp tục được bổ sung, với các quy định ngăn ngừa, loại bỏ các mối quan hệ thân tộc, gia đình, đồng hương, bè cánh, tránh tình trạng bao che, thông đồng để thực hiện những hành vi tham nhũng, hối lộ, trù dập, ức hiếp người tố cáo, làm sai lệch cán cân công lý…

Theo KIẾN THỨC / Red VN